Þegar menn horfa á myndskeið um þjóðfélagsfræði (Social Engineering) eða lesa greinar og jafnvel bækur um slíkt, er oft varpað fram að þetta eða hitt sé "Hegelian Dialect" - sem við nefnum hér Framsögn Heigels* - og er þá átt við þrennuna "Thesis, Antithesis, Synthesis."

 

 

Mér er ekki kunnugt um hvort þrennan hafi verið þýdd, en beinast liggur við, "Kenning, Andkenning, Samlegðarkenning." En líklega mætti leita á náðir málvitundar til að sjá hvort til sé betri útlegging.

Yfirleitt nota menn ensku heitin þegar þetta er rætt á Íslenzku, og mætti ræða betur hvers vegna. Staðreyndin er þó sú - og við höfum oft ýrt að í Spennulosun og rætt vel í Arkívinu - að sum hugtök í menningar- og fræðarýni eru það sjaldgæf í almennu málfari (Vernacular) að menn hika við að nota (oft á tíðum) stirðbusalegar þýðingar og sletta frekar enskunni.

Við sjáum þetta vel á hugtökum á borð við ensku orðin Tactics og Strategy að í almennu málfari hérlendis hefur - mérvitanlega - enginn þýtt þau, en við höfum í Spennulosun og í Arkívinu notað Valsbrögð og Átakatækni sem þýðingar. Orð sem í fyrstu virðast stirðbusaleg, en séu þau frá málvitund frekar en málfræði Efnishyggjumanna, venjast þau hratt, liðkast við notkun, og merkingin skilar sér ætíð.

Hið sama á við varðandi Lýðsældir / Lýðsældahyggju (Populism) og Ómloðun (Resonance, Resonates), en þessi tvenn hugtök eru mérvitanlega einungis þýdd í Spennulosun og Arkívinu. Og þá er ekki sízt, eitt mikilvægasta hugtak samtímans í heiminum öllum, Dialectical [Materialism*] sem er fræðiheiti Marxismans og ristir talsvert dýpra en það - sem slæddist inn í orðabækur málfræðinnar sem Þráttunarhyggja - orð sem skilar merkingunni sosum en sniðgengur málvitund (að mínu mati) og við höfum valið að nota Raungusegð þess í stað.

Hér má skjóta inn áralángri gagnrýni okkar á notkun fúsklensku á hugtakinu hatursorðræða, sem er "Hate Discourse" á ensku, en væri hatursegð á Íslensku, og er síðari niðurstaðan byggð á reynslu okkar í notkun orðasafns Íslenskrar Málnefndar, sem minn studdist við árin sem hann ritaði kennslubækur í og kenndi tölvunarfræði. Þá notuðu fagmenn "interface" fyrir skil, en hið síðara vandist og slípaðist þó hratt, væri það notað af ráðnum hug, eins með hjúpur fyrir "ecapsualation." Menn hafa í svæpuðum samtíma gleymt hvernig orðin Vista og Tölva urðu til.

http://hreinberg.is/?p=3035

Þegar við völdum, Ómloðun, Lýðsældir og Raungusegð, prófuðum við orðin í samræðum við fólk þegar tilefni gafst til, þegar fólk tók eftir nýyrðinu og hváði, sögðum við enska heitið, og merkingin skilaði sér umsvifalaust, og orðið loddi við. Í slíkum tilraunum laumar maður inn fúskyrði málfræðinnar, meðfram, og athugar viðbrögðin og metur þannig. Slík vinna er skemmtileg, því þetta snýst ekki um orðið eða uppfinninguna, heldur um merkingarfræði og hljóm málvitundar sem lifandi afls og gerir alla grunnvinnu - þ.e. samræður vakra (Agile) huga og fetun þekkingar og skilnings - mun skemmtilegri en prjónles bergmáls og afleirun innprentunar.

Eins og allir vita, sem lesið hafa tvær eða fleiri færslur í Spennulosun (sem afritaðar eru á not.is/ordatal og not.is/logostal) að við setjum oft enska heitið með þegar við notum orð sem ekki er ljóst hvort séu almennt þekkt/liðug í almennum orðræðum (Discourses) og öðrum samræðum (Dialogues), en við rekumst stundum á - samanber Vakur - að sum orð sem við eigum, eru e.t.v. einnig til í ensku máli, en stundum alls ekki. Hér má nefna að fúskyrðingar málfræði- og efnishyggju, hafa minnimáttarkennd gagnvart enskum yrðingum, en minn grunar að ástæðan sé sú að þeir setjast sjaldan á sögusteina og hlusta - grínlaust.

Í árdaga Arkívisins, notaði minn gjarnan hugtakaþrennu Heigelískrar Framsögu - Þísis, Andþýsis, Sýnþísis - þar sem efnistökin þóttu gefa tilefni til, en það var alltaf einhver ómur frá Mjúsunum níu, eins og þær pískruðu undir orðræðunni en meir eins og; skyld-ann fatta eða mun-ann ekki fatta, og tíminn leið.

Hversu oft hafði minn heyrt vitundarverkendur þjóð[félags]verkfræðinnar ræða Framsögn Heigels og hversu oft hafði hann heyrt fólk bæði hérlendis og erlendis, allt frá kaffihúsaárunum "i den" og til síðari ára, að Marx hefði byggt fræði sín á Heigel. Svo kom að því að minn fór í frumlindirnar, hann hóf að grúska í Heigel á eigin spýtur og tja, satt að segja fann hann hvergi það sem nútíma spekingar eigna honum í samfélagsfræðum og vitundarverkfræði - satt að segja fann hann eitt langt og blautt skyrp á þá alla.

Svo sem Heigel er eignað, síðustu vikurnar sem hann lifði, enn hefur enginn skilið heimspeki mína, og minn hefur eftir grúsk áranna komist að sömu skoðun. Allir þeir kommúnistar, sósíalistar, efnishyggjubrælarar, bergmálsfræða og leirmennsku, sem eigna Heigel hitt og þetta, eru allir saman orðhengilskvakarar og dusilmenni [mis]þekkingar, [van]skilnings og lágkúru.

Eins er með Karl Marx, þegar minn snéri sér að hvort við hefðum efni á gagnrýni okkar á ævistarf hans og postula, þá og síðar; við fórum í frumefnið og rýndum það. Marx sjálfur sagði, að hann hefði, snúið Heigel á hvolf, og hann meinti það, hann byggði ekkert á honum, heldur reyndi að snúa því á raunguna, eins og reyndar sálfræði* hans - sem ránglega er uppnefnd heimspeki - lofaði að reyna. 

Í öllu þessu rákumst við á hið skemmtilegasta af þessu öllu saman. Þrennan, Thesis, Antithesis, Synthesis, var aldrei notuð af Georg Wilhelm Friedrich Hegel, ekki svo mikið sem ýjað að. Þrennan var uppfinnding sósílistans Jóhanns Gottlieb Fichte, og notuð í þeirri samfélags- og vitundarverkfræði sem hann stóð fyrir. 

Hér má skjóta inn þeirri spurningu hvort Fichte hafi átt við samlegðarkenningu eða gervikenningu, Synergistic eða Synthetic - og fjölæringar neita að finna svar við spurningunni, sem verður þó ætíð memm.

Eðlilega höfum við rætt þetta alldjúpt í Arkívinu, enda gaman að geta gert grín að sjálfum sér, þar sem maður sjálfur bergmálaði þekkingu og skilning sem maður hafði tæplega þekkingu á, en naut þó þeirrar blessunar að rekast á borðhornin og læra að slípa þau til í sumum tilfellum, setja dúk í öðrum, og færa borðin til þrautavara. Svo hver er framsögn Heigels?

Abstract, Concrete, Absolut - eða Útdregið, Fastfyrir, Algjört - aftur mætti setjast á sögustein, helzt bæði í morgunmistri og kvöldþoku, og hlusta á samræður hans við þyt málvitundar. Minn notar oft "útdregið" og ekki sízt í tilvísun þess þegar fólk heldur að það viti hver veruleikinn er en hefur í raun aðeins nasasjón af útdregnum þáttum þeirrar heimsmyndar sem þeim eru innprentuð, en í efnishyggju málfari samtímans, eru fáir hérlendingar sem tengja við orðið "útdráttur" en allir vita þó orðið "abstract" og mínum finnst það fyndið - þ.e. að stundum setur maður viljandi fram rétt mál til að gera grín að þeim sem tæpast skilja rangt mál hvað þá annað.

Það tók okkur langan tíma að skilja hvað Heigel átti við með Abstract, Concrete, Absolut, því hann setti það aldrei fram - mérvitanlega - sem samstæða þrennu, orðin koma fyrir hér og þar í orðræðu hans, og maður sér í þeim textum að hann hafði heildstæðuna fyrir sjálfan sig - aftur sama glens og nefnt var - en smámsaman skildist manni hvað hann átti við, og við ræddum það þegar þar var að komið.

Eftir hálfan mánuð er afmælisdagur Lýðveldisins, viku síðar rís afmælisdagur þjóðarinnar sjálfrar. Sá fyrri er byggður á [lygum og] útúrsnúningum - vitundarverkfræði Jóhanns Fichte - en sá síðari er byggður á gaumgæfni Þorsteins Ingólfssonar og fádæma visku hans; hvers stytta ætti að vera á Austurvelli.

Fæðingardagur Þjóðveldis, var einnig dagurinn sem fimm þjóðarbrot gerðust Íslenzk þjóð (sem þó taldist rita á Dönsku næstu þrjár aldir þegar hún reit á því sem í dag nefnist Íslenzka). Það sem gerir þennan dag helgan, er að einungis þrisvar í þekktri sögu Manna og Mannvera (Humans and Human Beings) hefur slíkt verið gert, að sameina mörg þjóðarbrot undir eina skýra og vel útfærða hugmynd og mynda nýja þjóð úr, og þá sýn sem sjálf - samanber lifandi hugmynd - hreyfir við huga og sál þeirra er kynnast.

Hver eru hin tvö sinnin sem slíkt gerðist; að ein skýr og vel útfærð hugsun, sameini margar þjóðir í eina, svo rækilega að stendur skýrt svo allur heimurinn sér, er langt á undan eigin samtíma og það um aldir, og jafnvel þegar dusilmenni fjöldasálfræðinnar reyna að moka yfir, sópar ofan af sér sjálft?

 

 

* Mér finnst nafn G.W.F. Hegel hljóma betur með "ei" en "e" á Íslenzku.

* Við mælum með vandaðri útskýringu Rupert Sheldrake, í bókinni Science Delusion - bók sem enginn áhugamaður um vísindi lætur framhjá sér fara - á hvernig Efnishyggjuspeki (Materialism) var innleidd í náttúruspeki (vísindi, natural philosophy) og þó vitað væri af þeim sem ábyrgðina báru, að myndi fletja út og gelda alla fræðaiðkun, og heimsmynd, þeirra sem ánetjðust. Sumt af þessu skilst vel þeim sem lesið hafa Húmanistadulspeki sem við gáfum út 2020, þar sem sumt af þessu er rýnt óvitað af útskýringum Sheldrake - áhugavert stöff, sérstaklega fjölæringjum og afleiruðum.

* Í skrifum og hugleiðingum Marx, finnst eingin efnahagsfræði, eingin menningarfræði, eingin heimspeki, ekkert annað en samansafn duttlúngafullra hugleiðinga um óskir hans sjálfs um hvernig umskera megi og rústa þroskaðri menningu og þróuðum sið, með því að höfða til lægstu hvata fólks, til áorkunar eyðileggingarstarfi hans og andmenningu. Sem fyrr segir, Marxismi er sálfræðileg vitundarverkfræði, raungusnúinna hugmynda og tilfinningahnýttra óæðri hvata. Sjái menn það ekki, tæpum tveim öldum eftir að þetta eitur hefur drepið milljónir manna og rústað tugum siðmenninga, eru þeir bezt geymdir í sprautuklefum innfallinnar siðmenningar samtímans, sem nú hefur hafið söng eigin órímaðs útfararsálms, og uppnefnir Marxisma, heimspeki, og sjálf veit ekki hvernig Mússi og Trotti tóku eitrið og blönduðu með snákolíu; allar mann-verur (Human Beings) eru ýmist leiraðar úr öðrum eða hinum, og vitaðaekki.